किसानक खेतमे उन्नत धानक जातिक प्रदर्शन, सहभागी जाति चयन आ बीज उत्पादन पर विशेष जोर
भंगहा, कार्तिक १२।
मधेश प्रदेशमे धान उत्पादन बढ़ेबाक, किसानक आमदनीमे वृद्धि
करबाक आ स्थानीय परिस्थिति अनुकूल उन्नत धानक जातिक प्रचार-प्रसार करबाक उद्देश्यसँ नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद् (नार्क) अन्तर्गत राष्ट्रिय धानबाली अनुसन्धान कार्यक्रम, हार्दिनाथ, धनुषाक माध्यमसँ कोरिया सरकारक सहयोग प्राप्त कोपिया (KOPIA) परियोजना संचालित भऽ रहल अछि।
परियोजनाक अन्तर्गत महोत्तरी जिलाक भंगहा नगरपालिकामे धानक विभिन्न जातिक प्रदर्शन, सहभागी जाति चयन (Participatory Varietal Selection–PVS), बीज उत्पादन आ मिनीकिट वितरण जेकाँ गतिविधि पर जोर देल जा रहल अछि। एहि कार्यक्रमक मुख्य उद्देश्य किसानकेँ अपन खेत आ स्थानीय वातावरणक अनुकूल धानक जाति चुनबाक अवसर देब तथा उन्नत कृषि प्रविधिक उपयोग बढ़ायब अछि।
परियोजनाक अन्तर्गत हार्दिनाथ-६, साम्बा मंसुली सब-१, सुखा धान-३ आ हार्दिनाथ-१ सहित धानक विभिन्न जाति पर काज कएल जा रहल अछि। एहि गतिविधिक माध्यमसँ किसानसभकेँ धानक विभिन्न जातिक विशेषता, उत्पादन क्षमता, पकबाक अवधि आ स्थानीय खेतीक परिस्थितिमे ओकर उपयोगिताक विषयमे जानकारी देल जा रहल अछि।
सहभागी जाति चयन कार्यक्रममे किसानक प्रत्यक्ष सहभागिताकेँ विशेष महत्व देल जाइत अछि। एहि प्रक्रियामे किसानसभ खेतमे विभिन्न जातिक प्रदर्शन देखैत छथि आ अपन अनुभव, आवश्यकता तथा प्राथमिकताक आधार पर उपयुक्त जातिक चयन करैत छथि। एहि सहभागितामूलक पद्धतिसँ अनुसन्धानकर्ता आ किसानक बीच सहयोग बढ़ैत अछि तथा किसानक आवश्यकताकेँ अनुसन्धान कार्यक्रममे समावेश करबाक अवसर भेटैत अछि।
परियोजनाक दोसर महत्वपूर्ण पक्ष उन्नत बीजक उपलब्धता आ बीज उत्पादन अछि। मिनीकिट वितरण आ प्रदर्शन कार्यक्रमक माध्यमसँ किसानसभ धानक नव-नव जातिसँ परिचित होइत छथि। उचित कृषि व्यवस्थापन आ स्थानीय परिस्थितिक अनुकूल जातिक चयनसँ धानक उत्पादन आ उत्पादकता बढ़ेबाक संभावना रहैत अछि।
महोत्तरीमे परियोजनाक गतिविधिक अनुगमनक क्रममे राष्ट्रिय धानबाली अनुसन्धान कार्यक्रम, हार्दिनाथक वरिष्ठ प्राविधिक अधिकृत तथा साइट इन्चार्ज श्री रवीन्द्र प्रसाद साह सहभागी भेलाह। अनुगमनक दौरान परियोजनाक प्रगति, खेतमे संचालित प्रदर्शन, बीज उत्पादन आ किसानकेँ उपलब्ध कराओल जा रहल सुविधाक विषयमे जानकारी लेल गेल। अनुगमनक क्रममे श्री सिद्धार्थ सापकोटा सहजीकरण कयलनि। अनुगमनक नेतृत्व डा. पल्लवी सिंह कयलनि।
कोपिया परियोजना कृषि अनुसन्धान आ किसानक खेतक बीच सम्बन्ध मजबूत करबाक एकटा महत्वपूर्ण प्रयास अछि। एहि तरहक कार्यक्रमसँ किसानसभकेँ नव तकनीक आ उन्नत जातिक जानकारी भेटैत अछि। संगहि, स्थानीय आवश्यकताक आधार पर धान उत्पादन प्रणालीकेँ बेसी प्रभावकारी बनेबाक अवसर सेहो भेटैत अछि।
परियोजनाक सफलताक लेल किसान, स्थानीय तह, कृषि प्राविधिक आ अनुसन्धान संस्थाक बीच निरन्तर समन्वय आवश्यक अछि। किसानक सक्रिय सहभागिता आ स्थानीय स्तर पर उपयुक्त धानक जातिक विस्तारसँ मधेश प्रदेशमे धान खेतीक विकास आ खाद्य सुरक्षामे योगदान भेटबाक अपेक्षा कएल जा रहल अछि।







